ホーム > BSC証券について > メディア > ディテール

Hướng đi nào cho doanh nghiệp thép nội địa tránh ‘bóng ma’ thua lỗ?

Thời báo kinh doanh - 2026/02/06 10:13:01

Nhìn vào tình hình sa sút của Thép Nam Kim hay Thép Pomina để thấy “bóng ma” thua lỗ luôn đeo bám các doanh nghiệp thép nội địa. Điều này cần họ giải quyết những khó khăn hiện hữu, nâng cấp chuỗi cung ứng, cẩn trọng trước rủi ro cạnh tranh.

CTCP Thép Nam Kim (NKG) đang đầu tư mở rộng nhà máy thép tấm lợp Nam Kim Phú Mỹ (ở Tp.HCM) với tổng vốn 6.200 tỷ đồng, tổng công suất 800.000 tấn tôn mạ/năm. Nếu kịp đưa vào vận hành như dự kiến trong quý I/2026, theo giới quan sát, nhà máy này có thể trở thành “điểm bùng nổ” mới, giúp công ty tái cấu trúc lại cơ cấu tiêu thụ giữa thị trường nội địa và xuất khẩu (XK).

Giải quyết khó khăn hiện hữu

Tuy vậy, thách thức lớn mà doanh nghiệp (DN) này vẫn đang đối mặt là do tỷ trọng XK cao nên chịu rủi ro đáng kể từ các biện pháp phòng vệ thương mại như thuế chống bán phá giá và các hàng rào thuế quan từ Mỹ và EU.

Các DN thép nội địa cần nâng cấp chuỗi cung ứng và cẩn trọng rủi ro cạnh tranh để tránh “bóng ma” thua lỗ.

Trong báo cáo tài chính quý IV/2025 được NKG công bố vào thượng tuần tháng 2/2026 cho thấy công ty vẫn gặp khó về XK và thị trường nội địa vẫn chưa đủ bù đắp. Điều này làm cho doanh thu và lợi nhuận lũy kế năm 2025 giảm lần lượt 28% và 56% so với năm 2024. Và sau 3 năm, công ty đã lỗ trở lại với con số lỗ thuần hoạt động kinh doanh 27,3 tỷ đồng và lỗ sau thuế 9 tỷ đồng.

Trong khi đó, nhà máy Nam Kim Phú Mỹ sắp đi vào vận hành tạo áp lực lớn trong bối cảnh đầu ra không quá tích cực. Nhất là chi phí lãi vay (có khoản nợ vay 6.867 tỷ đồng tính đến cuối năm 2025) và khấu hao sẽ là áp lực lớn lên lợi nhuận của NKG trong năm 2026.

Còn với CTCP Thép Pomina (POM), báo cáo tài chính quý IV/2026 vừa công bố đã ghi nhận khoản lỗ sau thuế 325 tỷ đồng (nới rộng so với mức lỗ 200 tỷ đồng cùng kỳ năm trước). Tính lũy kế năm 2025 công ty này lỗ ròng 838 tỷ đồng và là năm thứ 4 liên tiếp kinh doanh thua lỗ, nâng tổng lỗ lũy kế lên 3.485 tỷ đồng.

Nguyên nhân thua lỗ là do kinh doanh dưới giá vốn. Trong đó, đáng chú ý là chịu áp lực lớn từ chi phí tài chính, chủ yếu là chi phí lãi vay cao. Hơn nữa, do sản lượng tiêu thụ giảm, dẫn đến doanh thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh tại các công ty con giảm, trong khi các chi phí lại phát sinh.

Nhìn vào hai trường hợp thua lỗ kể trên để thấy khó khăn vẫn đeo bám các DN thép nội địa, đòi hỏi họ cần phải cẩn trọng hơn nữa trong thời gian tới để tránh rơi vào cảnh sa sút.

Trong việc này, các DN thép có thể tham khảo cách “thoát lỗ” như trường hợp CTCP Đầu tư Thương mại SMC. Như trong báo cáo tài chính quý IV/2025 mới công bố của SMC cho thấy lợi nhuận gộp ghi nhận 9,1 tỷ đồng, trong khi hồi quý IV/2024 âm 25 tỷ đồng.

Có được điều đó là nhờ hồi quý IV/2025 công ty đã triển khai thanh lý và thu hẹp các mảng kinh doanh kém hiệu quả, giúp cải thiện rõ rệt biên lợi nhuận. Tính lũy kế năm 2025 SMC có được lợi nhuận sau thuế là 185 tỷ đồng so với mức lãi 12,1 tỷ đồng hồi năm 2024.

Hơn thế nữa, DN này đã giải quyết các vấn đề khó khăn hiện hữu bằng cách tái cấu trúc toàn diện, bao gồm tái cấu trúc toàn diện hoạt động sản xuất kinh doanh và xử lý các khoản nợ phải thu chậm luân chuyển. Công ty cũng chủ động cắt giảm và thu hẹp những mảng kinh doanh kém hiệu quả (bao gồm hoạt động sản xuất cán tẩy mạ ống và chế biến chế tạo thiết bị tự động).

Qua đó SMC đã khắc phục được lỗ lũy kế, với lợi nhuận sau thuế chưa phân phối từ mức âm 139,6 tỷ đồng năm 2024 tăng lên 27,8 tỷ đồng năm 2025. Trong năm 2026 này, phía công ty cho biết sẽ tiếp tục bám sát kế hoạch tái cấu trúc và phục hồi một cách mạnh mẽ.

Thời gian tới, ông Nguyễn Quang Trung, Tổng giám đốc SMC, cho biết công ty sẽ nâng cao năng lực quản trị, đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng hoạt động kinh doanh thép có hiệu quả cao (như các sản phẩm thép đặc thù phục vụ ngành dầu khí, hóa chất, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của các DN FDI, gia công, định hình sản phẩm thép chất lượng cao cho các nhà sản xuất điện tử, điện gia dụng, ô tô, xe máy).

Nâng cấp chuỗi cung ứng, cẩn trọng rủi ro cạnh tranh

Ngoài cách làm của SMC, để tránh rơi vào cảnh thua lỗ còn đòi hỏi các DN thép nội địa phải nâng cao năng lực chuỗi cung ứng. Bàn về vấn đề này, bà Johanna Vũ Thị Xoan, Giám đốc chiến lược phát triển CTCP Kim loại Công nghiệp Stavian, chỉ rõ thực trạng thương mại và logistics ở ngành thép Việt là tồn kho thép và nguyên liệu biến động mạnh theo giá thế giới, kênh phân phối và thương mại thiếu đồng bộ, chi phí logistics chiếm 8–12% giá thép (cao hơn mức trung bình khu vực).

Để cải thiện tình hình này trong vấn đề logistics và số hóa chuỗi cung ứng, bà Xoan có lời khuyên cho các DN thép nội địa là nên ứng dụng công nghệ số, như Internet vạn vật (IoT), Công nghệ chuỗi khối (blockchain), Trí tuệ nhân tạo (AI) dự báo nhu cầu. Song song đó, các DN cần quản lý tồn kho tinh gọn, rút ngắn lead-time (khoảng thời gian kể từ lúc bắt đầu cho tới khi kết thúc của một quy trình sản xuất).

Mặt khác, các DN thép cần cẩn trọng hơn nữa trước rủi ro cạnh tranh. Như lưu ý từ Bộ phận phân tích thuộc Công ty chứng khoán PSI, một rủi ro cần đặc biệt theo dõi đối với tiêu thụ và giá bán thép là nguy cơ gia tăng cạnh tranh khi ngành thép khu vực vẫn đang chứng kiến tình trạng dư cung và thị trường tiêu thụ chính là thị trường nội địa mới chỉ có những dấu hiệu phục hồi nhẹ.

Trước bối cảnh này, nếu các nhà sản xuất thép trong khu vực XK vào Việt Nam với giá bán cạnh tranh hơn, giá bán thép trong nước có thể chịu áp lực giảm. Đồng thời, khả năng phục hồi nhu cầu nội địa còn hạn chế, chủ yếu tập trung ở mảng bất động sản và đầu tư công, khiến sức hấp thụ của thị trường có thể sẽ là không đủ để cân bằng cung cầu.

Ngoài ra, các DN thép nên chú ý đến rủi ro về khả năng hoạt động giải ngân vốn đầu tư công chậm hơn so với kế hoạch, hay thị trường bất động sản phục hồi chậm lại, cũng như cạnh tranh từ đối thủ mới trong ngành.

Và họ cần đặc biệt quan tâm đến vấn đề lãi suất có xu hướng tăng làm tăng chi phí tài chính, nhất là với những DN đang có tỷ lệ nợ vay cao, để từ đó cẩn trọng hơn khi huy động vốn đầu tư các nhà máy mới.

Trong khi đó, xét mặt chính sách, như đánh giá từ Bộ phận phân tích thuộc Công ty chứng khoán ABS, chính sách bảo hộ thương mại hỗ trợ ngành thép trong nước. Như hồi năm 2025, Bộ Công thương đã chính thức áp dụng thuế chống bán phá giá (CBPG) tạm thời với sản phẩm HRC nhập khẩu từ Trung Quốc và tôn mạ nhập khẩu từ Trung Quốc, Hàn Quốc. Biện pháp này đã thể hiện rõ sự hiệu quả trong việc ngăn chặn làn sóng thép giá rẻ của Trung Quốc “tràn” vào Việt Nam, giúp bảo vệ ngành thép nội địa.

Chính vì vậy, phía ABS kỳ vọng các chính sách này sẽ tiếp tục phát huy tính hiệu quả trong năm 2026 giúp tăng sản lượng tiêu thụ nội địa trong bối cảnh chủ nghĩa bảo hộ toàn cầu gia tăng mạnh cùng nguồn cung thép dư thừa.

Thế Vinh

Link gốc