ホーム > BSC証券について > メディア > ディテール

Thông tin cơ bản Loạt ngân hàng có thể 'cạn' room tín dụng sau quy định mới của NHNN

VietNam Finance - 2026/10/29 10:28:44

Thay vì nằm ngoài cơ chế kiểm soát tăng trưởng tín dụng như trước, số dư phát sinh từ nghiệp vụ mua hẳn L/C thuộc phạm vi điều chỉnh sẽ được tính đến khi xác định dư địa tín dụng còn lại của mỗi ngân hàng.

Ngân hàng đẩy mạnh mua hẳn L/C

Bên cạnh kết quả kinh doanh, báo cáo tài chính quý III/2026 của một số ngân hàng còn hé lộ sự gia tăng đáng kể của các khoản phải thu từ nghiệp vụ mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ theo thư tín dụng (L/C).

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, tại ngày 30/9, số dư mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ theo L/C do chính VPBank phát hành đạt 6.870,6 tỷ đồng, tăng 3.672,8 tỷ đồng, tương đương 114,9% so với cuối năm 2025. Như vậy, chỉ sau 9 tháng, quy mô khoản phải thu từ nghiệp vụ này tại VPBank đã tăng hơn gấp đôi.

Tương tự, KienlongBank cũng ghi nhận sự gia tăng mạnh của các khoản phải thu từ nghiệp vụ mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ theo L/C. Tính đến cuối tháng 9/2026, số dư đạt 4.138 tỷ đồng, tăng 1.898 tỷ đồng, tương đương 84,7% so với cuối năm trước. Tuy nhiên, báo cáo tài chính của KienlongBank chưa thuyết minh riêng phần số dư phát sinh từ các L/C do chính ngân hàng phát hành.

Trong khi đó, Techcombank ghi nhận số dư mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ theo L/C do chính ngân hàng phát hành lên tới 24.978,4 tỷ đồng tại ngày 30/9/2026, cao hơn đáng kể so với nhiều ngân hàng khác. Con số này cho thấy nghiệp vụ mua hẳn L/C đang chiếm quy mô đáng kể trong hoạt động cấp vốn của Techcombank.

Thực tế, việc các ngân hàng đẩy mạnh nghiệp vụ mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ theo L/C không phải là xu hướng mới. Những năm gần đây, trong bối cảnh hạn mức tăng trưởng tín dụng bị giới hạn, nghiệp vụ này đã trở thành một kênh mở rộng hoạt động cấp vốn của một số ngân hàng, nhờ cơ chế không tính số dư mua hẳn L/C do chính ngân hàng phát hành vào room tín dụng theo cách tính trước đây.

Về bản chất, đây là nghiệp vụ ngân hàng mua lại bộ chứng từ theo thư tín dụng và thanh toán trước cho bên bán hàng, thay vì để doanh nghiệp phải chờ đến thời điểm thanh toán theo hợp đồng. Đổi lại, ngân hàng nhận quyền thu tiền khi nghĩa vụ thanh toán đến hạn. Trong trường hợp mua hẳn miễn truy đòi, ngân hàng về nguyên tắc phải tự chịu rủi ro nếu bên có nghĩa vụ thanh toán không thực hiện cam kết, trừ những trường hợp phát sinh trách nhiệm của bên bán theo thỏa thuận và quy định liên quan.

Như vậy, dù không mang hình thức của một khoản cho vay thông thường, nghiệp vụ này vẫn có bản chất cấp vốn và phát sinh rủi ro tín dụng. Đáng chú ý, việc số dư mua hẳn L/C do chính ngân hàng phát hành không bị tính vào hạn mức tăng trưởng tín dụng trước đây đã tạo thêm dư địa để các nhà băng mở rộng hoạt động kinh doanh, ngay cả khi dư nợ cho vay truyền thống tiến gần giới hạn được cấp.

Dư địa tăng trưởng có thể bị thu hẹp?

Tuy nhiên, dư địa tăng trưởng từ nghiệp vụ này có thể bị thu hẹp đáng kể sau động thái điều hành mới của NHNN.

Cụ thể, tại Công văn 9608/NHNN-CSTT ngày 18/10/2026, bên cạnh yêu cầu giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm đối với lãi suất tiền gửi niêm yết kỳ hạn từ 6 tháng và giảm lãi suất cho vay 1,5–2 điểm phần trăm/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên, NHNN còn siết chặt các yêu cầu về kiểm soát tăng trưởng tín dụng và quản trị rủi ro.

Đáng chú ý, công văn yêu cầu hoạt động mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ theo L/C do chính tổ chức tín dụng phát hành phải được kiểm soát rủi ro tương tự các hoạt động cấp tín dụng khác. Các ngân hàng phải đánh giá đầy đủ bản chất giao dịch, đối tác, nguồn thanh toán, dòng tiền và các yếu tố liên quan nhằm nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro.

Đặc biệt, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng kiểm soát tăng trưởng tín dụng không vượt quá mức dư nợ tín dụng tối đa năm 2026 đã được thông báo, sau khi trừ đi số dư các khoản mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ phát sinh trong năm.

Nói cách khác, thay vì nằm ngoài cơ chế kiểm soát tăng trưởng tín dụng như trước, số dư phát sinh từ nghiệp vụ mua hẳn L/C thuộc phạm vi điều chỉnh sẽ được tính đến khi xác định dư địa tín dụng còn lại của mỗi ngân hàng.

Điều này đồng nghĩa một số ngân hàng có thể chạm hoặc vượt hạn mức tăng trưởng tín dụng sớm hơn so với cách tính trước đây, dù quy mô cho vay khách hàng không phát sinh thêm tại thời điểm điều chỉnh. Khi đó, các nhà băng có thể phải giảm tốc giải ngân, hạn chế phát sinh thêm nghiệp vụ mua hẳn L/C hoặc chờ được NHNN cấp bổ sung hạn mức tín dụng.

Theo phân tích của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), thay đổi này có thể khiến tăng trưởng tín dụng phân hóa đáng kể giữa các ngân hàng trong những tháng cuối năm 2026, đặc biệt tại những nhà băng có quy mô mua hẳn L/C lớn.

Số liệu được VDSC tổng hợp tại cuối quý II/2026 cho thấy, SHB là ngân hàng có quy mô mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ theo L/C lớn nhất trong nhóm được thống kê, với khoảng 75.500 tỷ đồng. Tiếp đến là Techcombank với khoảng 26.200 tỷ đồng, trong khi HDBank và MB cùng ghi nhận quy mô khoảng 16.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, khi tính bổ sung số dư mua hẳn L/C vào tăng trưởng tín dụng 6 tháng đầu năm, VDSC ước tính một số ngân hàng đã vượt hạn mức tăng trưởng tín dụng được cấp cho cả năm 2026.

Cụ thể, tăng trưởng tín dụng sau điều chỉnh của SHB được ước tính lên tới 19,4%, cao hơn đáng kể so với room 10,5%. Tại Techcombank, mức tăng trưởng tương ứng đạt khoảng 15%, so với hạn mức 12%. Trong khi đó, TPBank ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 13,7%, vượt room 11%.

Riêng đối với Techcombank, VDSC cho biết đã loại trừ khoảng 20.000 tỷ đồng dư nợ cấp cho các dự án thuộc danh mục 18 dự án hạ tầng quốc gia khi thực hiện phép tính trên.

Từ những ước tính này, VDSC cho rằng nhóm ngân hàng nói trên có thể phải giảm tốc giải ngân hoặc thu hẹp nghiệp vụ mua hẳn L/C trong quý IV/2026, qua đó ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tăng trưởng thu nhập lãi và thu nhập phí từ nghiệp vụ thư tín dụng.

Đồng thời, đây cũng là nhóm chịu áp lực lớn hơn trong việc tuân thủ các chỉ đạo điều hành lãi suất, bởi những tổ chức tín dụng không tuân thủ có thể bị xem xét điều chỉnh hạn mức tăng trưởng tín dụng còn lại trong năm 2026 hoặc được giao chỉ tiêu thấp hơn trong năm 2027.

Ở chiều ngược lại, nhóm ngân hàng quốc doanh và các ngân hàng tham gia nhận chuyển giao bắt buộc được đánh giá vẫn còn dư địa tăng trưởng tín dụng tương đối lớn.

Theo VDSC, ba ngân hàng quốc doanh được thống kê mới ghi nhận tăng trưởng tín dụng khoảng 5% trong 6 tháng đầu năm, thấp hơn đáng kể so với hạn mức từ 10,6% đến 13%. Trong khi đó, MB, VPBank và HDBank thuộc nhóm nhận chuyển giao bắt buộc có room tăng trưởng tín dụng lên tới 35%.

Nhờ đó, nhóm ngân hàng này có thể có thêm cơ hội đẩy mạnh giải ngân và gia tăng thị phần cho vay trong những tháng cuối năm, nhất là khi một số đối thủ phải điều chỉnh tốc độ tăng trưởng để đáp ứng yêu cầu mới.

Trong bối cảnh đó, quy mô mua hẳn L/C và mức độ phụ thuộc vào nghiệp vụ này có thể trở thành những yếu tố đáng chú ý khi đánh giá triển vọng tăng trưởng tín dụng và lợi nhuận của từng ngân hàng trong thời gian tới.

Nam Anh

Link gốc