Vietnam+ - 14/09/2026 10:40:50 AM
Việc lực lượng Houthi chiếm giữ bờ biển Yemen tạo ra nút thắt kinh tế đối với Ai Cập, những rủi ro an ninh đối với Sudan và Somalia, đồng thời mang lại đòn bẩy cho Eritrea và Djibouti.

Tàu thuyền neo tại cảng Massawa, Eritrea. Ảnh: THX/TTXVN
Theo truyền thông Qatar ngày 13/9, lực lượng Houthi đã kiểm soát toàn bộ bờ biển Yemen trên Biển Đỏ, chiếm thành phố cảng Mocha và tràn vào đảo chiến lược Mayyun (còn gọi là Perim) trong cuối tuần qua.
Houthi hiện chỉ cách bờ biển châu Phi 20 km và về cơ bản kiểm soát eo biển chiến lược Bab al-Mandeb, một điểm nghẽn đối với hoạt động hàng hải trên Biển Đỏ.
Mặc dù không có dấu hiệu cho thấy Houthi sẽ can thiệp ra ngoài biên giới Yemen, nhưng cuộc chiến đã bắt đầu tác động tới lục địa châu Phi.
Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) ngày 13/9 cho biết trên 2.000 người đã rời Yemen sang Djibouti trong 24 giờ qua. Những người Yemen đến Obock (một thành phố của Djibouti chỉ cách bờ biển Yemen khoảng 20 km) đang được cung cấp thực phẩm và nước uống, song IOM cảnh báo rằng cần có thêm hỗ trợ.
Nút thắt hàng hải
Eo biển Bab al-Mandeb là tuyến vận chuyển khoảng 12% thương mại toàn cầu, trong đó có 11% lượng dầu và 8% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) vận chuyển bằng đường biển.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh đồng minh của Houthi là Iran vẫn duy trì mức độ kiểm soát nhất định đối với eo biển Hormuz, nơi khoảng 1/5 nguồn cung năng lượng thế giới đi qua trước khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến với Iran ngày 28/2.
Thành viên cơ quan chính trị Houthi, ông Hazem al-Assad, khẳng định rằng tự do hàng hải và thương mại quốc tế trên Biển Đỏ và tại eo biển Bab al-Mandeb được đảm bảo an toàn và trật tự, trong khi Iran khẳng định các đồng minh của nước này tại Yemen là lực lượng độc lập.
Tuy nhiên, các hãng vận tải biển toàn cầu đã phản ứng hết sức thận trọng trước những diễn biến gần đây tại Yemen.
Chuyên gia an ninh hàng hải, cựu sĩ quan hải quân Alexandru Cristian Hudisteanu, chỉ ra rằng eo biển Bab al-Mandeb hẹp hơn eo biển Hormuz. Mặc dù những bước tiến của Houthi không làm thay đổi về cơ bản năng lực tổng thể của lực lượng này, nhưng lại khiến việc tấn công tàu thuyền trở nên đơn giản hơn so với trước đây.
Trong một đoạn video được lan truyền, một chỉ huy Houthi đứng trên bờ biển nói rằng pháo có thể được bố trí tại khu vực này để tấn công các mục tiêu trên vùng biển ngoài khơi Yemen.
Dữ liệu cho thấy lượng hàng hóa và tổng trọng tải vận chuyển qua Biển Đỏ đã giảm từ 50-55% trong giai đoạn 2023-2025, thời điểm căng thẳng tại Biển Đỏ leo thang trở lại sau các cuộc tấn công của Houthi nhằm vào tàu thuyền. Các hãng vận tải biển lớn tiếp tục chuyển hướng tàu đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, khiến thời gian hành trình tăng thêm hơn 20 ngày và đẩy chi phí vận tải hàng hóa toàn cầu tăng cao.
Lực lượng đặc nhiệm Chiến dịch Atalanta do Liên minh châu Âu (EU) dẫn đầu, vốn thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh hàng hải tại Biển Đỏ, cũng có thể bị hạn chế khả năng hành động nếu làn sóng tấn công mới nhằm vào hoạt động hàng hải tại Biển Đỏ bùng phát.
Việc các lực lượng hải quân chuyển hướng về phía eo biển Bab al-Mandeb và eo biển Hormuz trong cuộc chiến với Iran đã tạo ra những khoảng trống an ninh ngoài khơi vùng Sừng châu Phi, tạo điều kiện cho các nhóm tội phạm hàng hải có tổ chức lợi dụng khoảng trống này. Hoạt động cướp biển tái diễn, đặc biệt dọc bờ biển Somalia.
Bài toán nan giải của Ai Cập
Bất chấp những cam kết của Houthi rằng hoạt động hàng hải trên Biển Đỏ sẽ không bị ảnh hưởng, các tàu có liên hệ với Saudi Arabia đã bị lực lượng này tấn công trong những tuần gần đây.
Từ tháng 11/2023 đến giữa năm 2025, Houthi cũng đã tấn công hơn 100 tàu thương mại trên Biển Đỏ mà lực lượng này cho rằng có liên quan đến Israel hoặc các đồng minh của Israel.
Xu hướng sụt giảm mạnh hoạt động vận tải qua Biển Đỏ đã ảnh hưởng đến nền kinh tế Ai Cập, vốn phụ thuộc nhiều vào nguồn thu phí qua kênh đào Suez.
Theo số liệu chính thức, Ai Cập đã thất thu khoảng 7 tỷ USD trong giai đoạn 2023-2024, tương đương khoảng 60% nguồn thu của kênh đào Suez.
Ông Cristian Hudisteanu bình luận: “Khá dễ để nhìn thấy những thiệt hại do chiến dịch của Houthi và những hệ quả sau đó gây ra. Một lượng lớn tàu thuyền đi qua Biển Đỏ đã hoàn toàn dừng hoạt động trong một thời gian. Ngay cả sau khi Houthi kết thúc chiến dịch này và tuyên bố sẽ ngừng tấn công tàu thuyền, nhiều công ty vẫn quyết định chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng và không quay trở lại”.
Theo Giáo sư nghiên cứu châu Phi và chuyên gia giải quyết xung đột Badr Hassan Al-Shafei, Ai Cập đã kiềm chế về chiến lược trong giai đoạn này, bất chấp những tổn thất phải chịu. Ông nói: “Ai Cập theo đuổi chính sách tránh can thiệp quân sự vào những gì đang diễn ra tại Yemen. Lập trường này là chính sách nhất quán của Ai Cập kể từ khi liên minh vùng Vịnh can thiệp vào Yemen năm 2015. Mặc dù Houthi đe dọa hoạt động hàng hải trên Biển Đỏ thông qua eo biển Bab al-Mandeb, đánh chặn tàu thuyền và phóng một số tên lửa về phía Israel, nhưng Ai Cập vẫn không can thiệp, dù nước này chịu nhiều tổn thất”.
Vị thế mới của Yemen với tư cách lực lượng kiểm soát cửa ngõ Biển Đỏ đã mang lại cho Eritrea (quốc gia nằm bên kia eo biển Bab al-Mandeb) vai trò địa chiến lược quan trọng. Trong những năm gần đây, Tổng thống Eritrea Isaias Afwerki đã tận dụng vị trí chiến lược của Eritrea trên Biển Đỏ để thoát khỏi tình trạng bị cô lập trên trường quốc tế, trong đó có việc cải thiện quan hệ với Mỹ và Israel.
Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc
Các tin liên quan
14/09/2026 Nhật Bản đình lại kế hoạch tái khởi động hai lò hạt nhân Hamaoka
14/09/2026 Làn sóng tự kinh doanh tại Mỹ gia tăng
14/09/2026 Goldman Sachs dự báo Fed sẽ tăng lãi suất trong tháng 9/2026
14/09/2026 Tổng thống Trump muốn Mỹ duy trì lãi suất thấp nhất thế giới bất chấp áp lực lạm phát
14/09/2026 Cổ phiếu công nghệ lao đao trước lời kêu gọi “hãm phanh” AI
14/09/2026 Ngoại giao Hormuz bế tắc, nguồn cung dầu toàn cầu chịu thêm sức ép
14/09/2026 Hoãn cuộc họp Iran và các nước vùng Vịnh về eo biển Hormuz
14/09/2026 Các nước ven Biển Đỏ lo ngại khi Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandeb
14/09/2026 Giá dầu thô tăng vọt khi xung đột leo thang tại Trung Đông
14/09/2026 Mỹ hủy bỏ thuế quan đối với xi măng Canada và các tác động